Trên trang này ↓
Phân quyền cần được xác định trong phạm vi nghiệp vụ. Yêu cầu "mỗi nhân sự có một tài khoản riêng" chưa đủ để dev quyết định ai được xem dữ liệu nào và quyền thay đổi trong trường hợp nào.
Ví dụ, khi một đội dịch vụ B2B chuyển dữ liệu từ Google Sheet sang sản phẩm nội bộ, sales cập nhật cơ hội, delivery đọc phạm vi đã bán, kế toán theo dõi thanh toán và founder duyệt giảm giá.

Yêu cầu theo chức danh chưa đủ để triển khai
Tên vai trò chưa mô tả đủ quyền. Hai nhân viên sales có thể cùng vai trò nhưng chỉ được xem khách hàng mình phụ trách. Kế toán cập nhật thanh toán nhưng không cần sửa proposal. Delivery đọc phạm vi đã bán nhưng không được thay đổi giá.
Quy tắc triển khai cần nêu chủ thể, hành động, dữ liệu, phạm vi và điều kiện. Chẳng hạn: "sales được sửa thông tin liên hệ của khách hàng do mình phụ trách khi cơ hội chưa chuyển sang trạng thái đã ký". Từ đó, dev viết điều kiện kiểm tra và QA tạo các trường hợp tương ứng.
Phân tích quyền theo dữ liệu và hành động
Đội nên bắt đầu từ dữ liệu trong phiên bản đầu: khách hàng, cơ hội, báo giá, hợp đồng, hồ sơ bàn giao, thanh toán và công nợ.
Mỗi đối tượng được tách theo hành động: xem, tạo, sửa, chuyển trạng thái, duyệt, tải xuống và xóa. Quyền mở màn hình khách hàng không đồng nghĩa người dùng được xem giá bán, tình trạng thanh toán hoặc sửa mọi trường trên đó.
Quy trình lập mô hình phân quyền
1. Lập danh sách dữ liệu
Product cùng các bộ phận xác định dữ liệu, trường nhạy cảm và nhu cầu chia sẻ.
2. Tách quyền theo hành động
Ghi riêng quyền xem, tạo, sửa, chuyển trạng thái, duyệt, tải xuống và xóa.
3. Xác định phạm vi và trạng thái
Mỗi quyền đi kèm phạm vi cá nhân, theo nhóm hoặc toàn doanh nghiệp. Sales được sửa báo giá ở bản nháp, nhưng cần phê duyệt nếu muốn mở lại sau khi gửi khách.
4. Ghi nhận ngoại lệ
Xuất dữ liệu hàng loạt, xóa hồ sơ đã có giao dịch và giảm giá đặc biệt cần quy tắc riêng.
5. Viết test case
Mỗi quyền cần trường hợp được phép và bị từ chối tại giao diện, API và tầng dữ liệu.
Ma trận phân quyền cần thể hiện điều kiện áp dụng
Ma trận phân quyền không nên chỉ có tên vai trò và dấu đánh dấu được phép. Mỗi dòng cần thể hiện dữ liệu, hành động, phạm vi và điều kiện.
- Sales: xem và sửa khách hàng được phân công trước khi bàn giao.
- Delivery: xem hợp đồng của dự án tham gia sau khi hợp đồng được ký.
- Kế toán: xem và cập nhật thanh toán khi có chứng từ hợp lệ.
- Founder: duyệt báo giá vượt mức giảm giá đã quy định.
Bảng giúp product xác nhận nghiệp vụ, dev xác định điểm kiểm tra và QA xây dựng dữ liệu thử. Điều kiện phức tạp nên được tách thành các dòng riêng.
Quyền phải được kiểm tra ở phía hệ thống
Ẩn nút hoặc menu không bảo vệ được dữ liệu. Phía máy chủ phải xác thực người dùng, hành động, phạm vi và trạng thái trước khi xử lý yêu cầu.
Người không có quyền xem hồ sơ cũng không được nhận tên khách hàng hoặc giá trị hợp đồng trong thông báo lỗi. Bài cách chuyển ghi chú sản phẩm thành spec và test case trình bày cách viết điều kiện và kết quả mong đợi.

Tiêu chí nghiệm thu phân quyền
Quy tắc nghiệp vụ
- Đã liệt kê dữ liệu và các trường nhạy cảm.
- Quyền xem, sửa, duyệt, xóa và xuất được tách riêng.
- Mỗi quyền có phạm vi cùng điều kiện trạng thái cụ thể.
- Ngoại lệ có người phê duyệt và kết quả xử lý rõ ràng.
Thay đổi nhân sự
- Tài khoản mới chỉ nhận mức quyền cần thiết.
- Quyền được thu hồi khi nhân sự nghỉ việc hoặc chuyển nhóm.
- Người giữ nhiều vai trò vẫn tuân thủ quy tắc tách người tạo và người duyệt.
Kiểm thử kỹ thuật
- Có test case cho truy cập hợp lệ và bị từ chối.
- API kiểm tra quyền độc lập với giao diện.
- Yêu cầu ngoài phạm vi không làm lộ nội dung hồ sơ.
Mô hình cho đội nhỏ cần đủ rõ để vận hành
Đội nhỏ có thể bắt đầu với số vai trò bám sát cách phân công hiện tại. Không nên dùng chung tài khoản quản trị hoặc cấp quyền toàn hệ thống để giảm thời gian thiết lập, vì đội sẽ khó xác định ai thực hiện thay đổi.
Một người có thể giữ nhiều vai trò, nhưng giao dịch ảnh hưởng đến giá, thanh toán hoặc cam kết với khách hàng vẫn cần tách người tạo và người duyệt.
Đầu ra cần có trước khi dev triển khai
Bộ đầu ra gồm danh sách dữ liệu, ma trận quyền, quy tắc phạm vi, điều kiện trạng thái, ngoại lệ và test case. Product xác nhận nghiệp vụ, tech lead xác nhận cách kiểm tra, QA đối chiếu kết quả được phép và bị từ chối.
Đội nên thử mô hình trên một luồng, ví dụ tạo và duyệt báo giá. Khi các bên hiểu giống nhau về vai trò, phạm vi, trạng thái và ngoại lệ, cấu trúc này có thể áp dụng cho hợp đồng hoặc thanh toán. Dịch vụ Product Development của Auranium có thể hỗ trợ chuyển quy tắc thành phạm vi phát triển và tiêu chí bàn giao.



